Poetins Rusland: morgen uitspraak in zaak Pussy Riot

UPDATE: Twee jaar strafkamp hebben de drie dames van Pussy Riot opgelegd gekregen. Vrijdag 17 augustus was de uitspraak. Lees hieronder de achtergronden tot nog toe.

De afgelopen weken stonden de Russische en internationale kranten bol met nieuws over Pussy Riot. Op facebook zijn duizenden sympathisanten en voor morgen, op de dag van de uitspraak, worden er wereldwijd protestacties voorbereid. De eis is drie jaar, maar wat ging er nu eigenlijk aan vooraf en wie of wat is Pussy Riot? Een overzicht.




De verdachten van links naar rechts: Nadezjda Tolokonnikova (22), Jekaterina Samoetsevitsj (29) en Maria Aljochina (24)

Echt bekend waren ze niet. Tot dat moment in maart, toen drie dames van de illegaal optredende feministische punk-rockgroep Pussy Riot werden gearresteerd. De arrestatie volgde nadat op Youtube een filmpje was verschenen, wat overigens achteraf in elkaar was gezet, van hun optreden in de Moskouse Christus Verlosserkathedraal. Dat optreden, van minder dan een minuut, waarbij een groep van vijf in felle kleuren gestoken meisjes een anti-Poetin lied cq gebed lieten horen, schokte kerk en staat.

Dat de dames van Pussy Riot gearresteerd werden, is niet ongewoon. Een dergelijk optreden in bijvoorbeeld een Westers of Islamitisch gebedshuis, waarbij de leider van het desbetreffende land geschoffeerd zou worden, had naar alle waarschijnlijkheid ook geleid tot arrestatie. Het is veeleer de manier waarop de rechtszaak zich heeft ontsponnen, waardoor er internationale ophef is ontstaan. De lengte van het voorarrest, de afzondering van de jonge dames, waarvan twee met jonge kinderen, bracht ook veel kritiek naar boven. 

Ook het feit dat de Russische rechtspraak zich weinig onafhankelijk heeft getoond van de staat onder Vladimir Poetin versterkt de indruk van een politiek proces. Daarnaast is de Russisch Orthodoxe kerk een groot pleitbezorger en machtig bondgenoot van de Russische president. Het proces zorgde al voor tweedeling in de kerk tussen liberale en conservatieve stromingen.

Er is dus veel over geschreven en over getwitterd, beroemdheden bemoeiden zich ermee. De rechtszaak werd op de voet gevolgd door buitenlandse waarnemers en correspondenten. De strafmaat van maximum 7 jaar bracht een discussie teweeg binnen en buiten Rusland, waarover zelfs Poetin zich uitsprak.

Hieronder een korte introductie van de groep gevolgd door een chronologisch overzicht met belangrijke gebeurtenissen van de afgelopen maanden.

Gemaskerd en anoniem

Wie zijn de dames van Pussy Riot?

Volgens hun eigen website zijn ze in 2011 begonnen, vlak na de gebeurtenissen in het Midden-Oosten die bekend zijn komen te staan als de Arabische Lente.  Volgens de dames werd het duidelijk dat er in Rusland een gebrek is aan politieke en seksuele vrijheden, aan brutaliteit, feministische durf en aan een vrouwelijke president. 

Hun illegale en gemaskerde optredens hebben een doel. Ze hebben geen leider, willen niet dat mensen zich vastpinnen op 1 gezicht. Maar ook, zo schrijven ze op hun website, is het handig dat als een van hen gearresteerd wordt, de groep kan blijven doorgaan met andere leden. Maar optreden in een club of op een georganiseerd feestje is hun een gruwel. Ze zoeken onverwachte plekken om onverwachte mensen aan te kunnen spreken. Sympathisanten zijn van harte welkom – “toetreding is gratis” – en men mag liedjes schrijven of meedoen aan de concerten. In hun songteksten – ze hebben een cd uitgegeven – verwijzen ze direct naar de gebeurtenissen in bijvoorbeeld Egypte, “Maak van het Tahrir plein het Rode plein”, zo zingen ze.

Een overzicht van de gebeurtenissen sinds de oprichting van Pussy Riot:

• 2011: Oprichting Pussy Riot (geïnspireerd door de Westerse "derde feministische golf" Riot Grrrl.
• Oktober: Verschillende illegale concerten in Moskouse metrostations, op daken van bussen en trolleybussen.
• 7 november: Pussy Riot brengt nieuwe clip uit, met beelden van eerdere concerten.
• 1 december: Een nieuwe clip, dit keer met beelden van concerten gegeven op plekken van “rijke Poetinisten”. Modesalons, op daken van dure auto’s en in de nabijheid van het Kremlin.
• 14 december: Concert op het dak van de gevangenis waarin veel van de actievoerders van na de verkiezingen inzitten. Pussy Riot zingt: “Dood aan de gevangenis, vrijheid aan het protest.”
• 20 januari 2012: De eerste arrestaties volgen na een optreden midden op het Rode Plein in Moskou. De dames zingen "Opstand in Rusland – Poetin is geschrokken”. Acht deelnemers worden opgepakt, waarvan er uiteindelijk twee een boete kregen.
• 21 februari: Het gewraakte optreden in de Christus Verlosserkathedraal in Moskou. Het optreden wordt gegeven door vijf leden van Pussy Riot, in fel gekleurde kleding met maskers op. Een paar dagen later verschijnt de volgende clip op youtube.

• 3 maart: Maria Aljochina and Nadezjda Tolokonnikova worden gearresteerd en in staat van beschuldiging gesteld.



Maria Aljochina, lees haar profiel hier

Maria Aljochina: 24 jaar. Student op het Instituut voor   Journalistiek en Creatief Schrijven in Moskou. Werkte als vrijwilligster bij Greenpeace Rusland. Moeder van 1 kind.



Nadezjda Tolokonnikova, lees haar profiel hier

 

Nadezjda Tolokonnikova: 22 jaar. Student Filosofie op de Staatsuniversiteit van Moskou. Getrouwd en moeder van een 4 jarige dochter.

• 16 maart: Jekaterina Samoetsevitsj wordt gearresteerd en in staat van beschuldiging gesteld.



Jekaterina Samoetsevitsj, lees haar profiel hier

Jekaterina Samoetsevitsj: 29 jaar. Computer-programmeur. Grote interesse in kunst. Van de drie meest bekend als voorvechter van homo-emancipatie.

• 4 juni: Officiële aanklacht van 'hooliganisme' wordt aan de drie gevangen dames van Pussy Riot gepresenteerd. Een document van 2800 pagina’s. De tussentijd hebben ze doorgebracht in de gevangenis.
• 4 juli: Dames kondigen een hongerstaking aan, omdat ze vinden dat ze te weinig tijd krijgen om zich goed voor te bereiden op de rechtszaak.
• 20 juli: Rechtbank verlengt hun voorarrest met nog eens zes maanden. Ze zitten al ruim vier maanden vast.
• 20 juli: Amnesty International vraagt om vrijlating via officieel persbericht. Noemt de drie dames van Pussy Riot politieke gevangenen.
• 25 juli: Sting verklaart zich solidair met Pussy Riot. De zanger treedt diezelfde avond op in Moskou. De Red Hot Chili Peppers – de zanger trekt een t-shirt van Pussy Riot aan tijdens concerten in Rusland – Madonna, Peter Gabriel, Franz Ferdinand en Faith No More volgen Sting.
• 30 juli: De rechtszaak gaat van start. Veel aandacht van buitenlandse correspondenten, waarover eerder hier werd geschreven.
• 30 juli: De dames van Pussy Riot zeggen spijt te hebben van het feit dat ze een kerkdienst verstoort hebben, spreken van een "ethische fout", maar zeggen niet schuldig te zijn.
• 31 juli: Uit onderzoek van het Russische Levada blijkt dat, naarmate de zaak voortduurt en meer aandacht genereert, steeds meer Russen tegen verdere straffen zijn voor Pussy Riot.
• 2 augustus: Russisch president Vladimir Poetin laat zich uit over de zaak Pussy Riot en zegt dat de dames niet al te streng gestraft zouden moeten worden.
• 3 augustus: Amerikaans acteur Danny DeVito roept op twitter Poetin op om de drie gevangenen van Pussy Riot te laten gaan. 

• 6 augustus: De aanklagers eisen drie jaar gevangenisstraf tegen de dames van Pussy Riot
• 7 augustus: The New Yorker vergelijkt proces met dissidenten-processen ten tijde van de Sovjet-Unie.
• 8 augustus: Slotverklaring van de drie verdachten.
• Jekaterina Samoetsevitsj zegt o.a.: “Poetins uitspraak dat de rechter in onze zaak objectief zal zijn en een eerlijke beslissing zal nemen is wederom een deceptie gebleken voor het hele land en de internationale gemeenschap.”
• Nadezjda Tolokonnikova zegt o.a.: “Als dit politieke systeem zichzelf zo tegen drie meisjes verweert, laat dat zien dat het systeem bang is voor de waarheid.”
• Maria Aljochina zegt o.a.: “Als duizenden mensen dit zullen lezen en zien, dan zal deze vrijheid groeien met ieder persoon dat hier om geeft en naar ons luistert in dit land.”
• 9 augustus: Madonna haalt zich de woede op de hals van Russische ambtenaren. Na haar optreden in Moskou, waar ze haar steun uitspreekt voor Pussy Riot, wordt ze uitgemaakt voor “moralistische hoer” door Dmitri Rogozin, vice-premier van Rusland. Meer over haar optreden en de nasleep leest u hier.
• 9 augustus: Tweede Kamerlid Tofik Bibi eist dat minister Rosenthal van Buitenlandse Zaken de Russische ambassadeur op het matje roept om de situatie aan te kaarten.
• 9 augustus: Uit onderzoek blijkt dat bijna de helft van de Russen vindt dat de overheid moet optreden in conflicten waarbij de gevoelens van gelovigen worden gekwetst.
• 11 augustus: De IJslandse zangeres Bjork sluit zich aan bij de internationale artiesten en nodigt Pussy Riot uit om met haar op te treden zodra ze vrij komen. Een paar dagen later draagt ze haar lied "Declare Independence" op aan Pussy Riot tijdens een concert.
• 13 augustus: Meer en meer kritiek op de Russisch Orthodoxe Kerk, zij zou de jongere gelovigen van zich vervreemden. Buitenlandse kranten schrijven over de rechtszaak als een "inquisitie" van de kerk.
• 14 augustus: Britse acteurs zullen op de dag van de veroordeling, vrijdag 17 augustus, de slotverklaringen van de drie aangeklaagde dames voorlezen in het Royal Court Theatre in Londen.
• 14 augustus: Overige leden Pussy Riot geven aan extra geïnspireerd te zijn door arrestatie van de drie dames en zeggen door te gaan met optredens en demonstraties.
• 15 augustus: Nederlandse websites en kranten neem een voorschot op de komende uitspraak, veel artikelen gewijd aan Pussy Riot, o.a. hier en hier
• 15 augustus: Patriottische organisaties willen Madonna aanklagen voor 8 miljoen euro voor geleden morele schade. Ze betogen dat er kinderen bij het concert waren terwijl Madonna haar steun uitsprak voor Pussy Riot en emancipatie van homoseksualiteit.

Internationale tweets van 15-8-2012 over Pussy Riot

• 15 augustus: Een kleine groep aanhangers van Pussy Riot demonstreert voor de Christus Verlosserkerk - waar het gewraakte optreden plaatsvond. Ooggetuigen verklaren dat bewakers de demonstranten in elkaar probeerden te slaan. Er volgden arrestaties, ook van journalisten. Verdere voorbereidingen voor acties in verschillende wereldsteden op de dag van de uitspraak zijn in volle gang.
• 16 augustus: Nieuwe aanklachten worden ingediend bij advocatenkantoren tegen Pussy Riot. Particulieren eisen financiële vergoeding tegen de morele schade die ze hebben geleden door het optreden in de Christus Verlosserkerk.
• 16 augustus: Rechtbank vraagt bewaking aan voor tijdens de uitspraak morgen. Er zijn meerdere dreigementen geuit tegen de aanklagers.
• 17 augustus: Twee jaar strafkamp voor de drie dames van Pussy Riot. Minder dan de eis, maar genoeg om nieuwe protesten op te wakkeren. Poetinblog zal het voor u blijven volgen en verslaan.

Websites van en over Pussy Riot:

• Het blog van de "feministische punk-groep" Pussy Riot (in het Russisch), met o.a. mooie foto's en veel links naar artikelen verschenen in de Russische en internationale pers. Klik hier
• Free Pussy Riot website, met nieuws, achtergronden, documentatie in verschillende talen. Ook voor evenementen die via Facebook georganiseerd worden voor morgen 17 augustus in verschillende steden. Klik hier
• Creatief activisme, supporters uiten zich op verschillende manieren voor Pussy Riot. Klik hier
• Free Pussy Riot inschrijfformulier van Amnesty International, onderteken een brief aan de aanklager. Klik hier
• Pussy Riot Facebook pagina. Klik hier
• Pussy Riot op Wikipedia. Klik hier

Free Pussy Riot, via Amnesty International