De pyramide van Poetin: het Politbureau 2.0

Samen met acht uitverkorenen staat Poetin aan het hoofd van een schaduwpyramide van de werkelijke regering. Met bijna maffia-achtige clans daaronder die strijden om geld en invloed. Rechtstreeks overgenomen uit de Sovjet-Unie, maar met een modern sausje overgoten, het Politbureau 2.0

Het Politbureau ten tijde van Michail Gorbatsjov, met ook Boris Jeltsin als lid (onderste rij, derde van links)

Een soort van schaduwkabinet, zo noemt men één van de door Poetin opgerichte organen in het rapport van Minchenko Consulting, een Russisch communicatiebureau. Er is ook een schaduw-administratie van de president zelf. De mannen – er worden slechts 2 vrouwen genoemd in het rapport – die er zitting in hebben, vormen tezamen het Politbureau 2.0. De kenmerken? Ze komen zelden of nooit in het geheel samen en de formele status van de leden komt niet altijd overeen met hun werkelijke invloed.

Tijdens de Sovjet-Unie had het Politbureau (Politieke Bureau) de feitelijke macht in handen. Onder de allereerste leden bevonden zich in 1919 Vladimir Lenin, Leon Trotski en Jozef Stalin. In 2012 staat Vladimir Poetin aan het hoofd van de moderne uitvoering van het communistische orgaan. Samen met acht anderen zou hij het land de facto besturen. Die acht, waaronder Dmitri Medvedev, de burgemeester van Moskou Sergej Sobjanin en kabinetschef Sergej Ivanov, staan weer aan het hoofd van verschillende met elkaar concurrerende “clans”. 

Doel van dit Politbureau is om nieuwe mensen klaar te stomen voor de politiek. Of liever gezegd, voor het politieke systeem zoals dat onder Poetin is neergelegd. En zelfs een politieke crisis kan worden gepareerd met mensen uit het Politbureau. Dat is de uitkomst van het rapport, waarbij 60 experts werden ondervraagd.

Een ander interessant gegeven over deze politieke elite dat in het Minchenko-rapport naar voren komt is hun wens om de Russen en het Westen ervan te overtuigen dat de door hun verzamelde eigendommen (lees: bedrijven en geld) op een legale manier is verkregen.

Macht & concurrentie

Vladimir Poetin blijft de belangrijkste spin in het web. Als iemand binnen het Politbureau 2.0 kan bogen op een persoonlijke band met de Russische president, dan verhoogt dat meteen zijn status. Controle over olie en gas, over staatsbedrijf Gazprom en enkele van Ruslands grootste banken staan onder directe invloed van Poetin zelf. 

De machtsgroeperingen binnen het Politbureau – die zich in een instabiel evenwicht bevinden lezen we in het rapport –  worden onderverdeeld in verschillende blokken, waaronder het zakenblok, het technisch blok, het politieke blok en de “siloviki”, mensen uit de veiligheidsdiensten en het leger. Overigens bevinden sommige heren zich zowel binnen het ene als het andere blok.

Het zakenblok bestaat vanzelfsprekend uit die oligarchen die zich op de achtergrond hebben weten te houden in het zich publiekelijk in de politiek begeven. Oudgedienden als Roman Abramovitsj (voormalig eigenaar van Sibneft), Aleksej Miller (CEO van Gazprom), Vladimir Potanin (voorzitter bestuursraad Interros), Oleg Deripaska (CEO van Rusal) en Michail Fridman (voorzitter bestuursraad Alfa-Bank) vinden we hier terug.

Van linksboven, met de klok mee: V. Potanin, O. Deripaska, R. Abramovitsj, A. Miller en M. Fridman

Er is ook een groepering met de naam “familie”. Deze meer informele groep bestaat onder andere uit Roman Abramovitsj en uit een van de twee dames in het rapport, Tatjana Datsjenko, de dochter van Boris Jeltsin en al jarenlang een invloedrijk iemand binnen de Russische politiek. Tijdens het presidentschap van Jeltsin werd zijn entourage ook al de "familie" genoemd.

Een van de vraagstukken waarover de concurrerende zwaargewichten zich buigen is dat van de privatisering van staatsbedrijven. Elke groep hoopt een stuk van de taart te kunnen opeisen en beslissingen hierover zullen worden genomen met “titanenkrachten”. Andere belangrijke thema’s binnen het Politbureau zijn de uitbreiding van hoofdstad Moskou en de ontwikkeling van Siberië en het Verre Oosten.

Dmitri Medvedev, inmiddels weer premier, speelt een belangrijke rol binnen de Russische machtsstructuren, al is het wel zo dat hij duidelijk invloed heeft moeten inleveren nadat Poetin het presidentschap weer overnam. Toch zijn er belangrijke heren die zich zouden hebben aangesloten bij het blok-Medvedev, waaronder de procureur-generaal en twee vice-premiers. Overigens bestaat de regering van Rusland uit 29 vice-premiers en ministers, van wie er slechts acht vertegenwoordigd zijn in het Politbureau 2.0.

In deze wirwar  van groeperingen speelt Vladimir Poetin de rol van arbiter en moderator. Het is voor hem een droom die is uitgekomen, lezen we in het rapport, dit op Amerikaanse leest gebaseerde systeem, waarin de president de complete verticaal van de macht controleert. Intussen worden de verhoudingen binnen het Politbureau 2.0 steeds heftiger en is het maar de vraag hoe lang Poetin de balans zal weten te bewaren.

Uitleg bij bovenstaande afbeelding: Dit is het Politbureau 2.0 zoals opgetekend door Minchenko Consulting. Poetinblog heeft de chart vertaald en lichtelijk aangepast. Achter de namen van de hoofdpersonen zijn, vanwege plaatsgebrek en leesbaarheid, vooral steekwoorden toegevoegd. Enige kennis van Rusland is dus wel vereist, maar op internet kunt u altijd zelf verder zoeken.

In bovenstaande afbeelding ziet u waar iemand tegenwoordig werkt, of vroeger gewerkt heeft. Bij de oligarchen staat meestal het bedrijf erachter waar men leiding aan geeft of eigenaar van is. Met het blokje "oppositie binnen het systeem" wordt die oppositie bedoeld die grotendeels, zo niet helemaal, onder controle staat van het Politbureau 2.0.

Opvallend zijn de "Siloviki", die allemaal uit de veiligheidsdiensten komen of daar nog steeds werkzaam zijn. Van de acht die samen met Vladimir Poetin de facto het land besturen, komen naast Poetin zelf, ook Setsjin, Tsjemesov en Ivanov uit de veiligheidsdiensten.
De rol van Koedrin (Politieke Blok) is wat onduidelijk, omdat hij zich de laatste tijd kritischer heeft uitgelaten over Poetin.

Aanvullingen en/of correcties zijn van harte welkom.

Bovenstaande afbeelding kunt u als PDF hier downloaden.

Het volledige rapport van Minchenko Consulting kunt u hier downloaden (Russisch).