Geen voldoende voor eerste 100 dagen Poetin

ONDERSTAAND ARTIKEL VERSCHEEN IN VERKORTE VORM IN DE DIGITALE EDITIE VAN DE VOLKSKRANT

Het is aanstaande woensdag 15 augustus honderd dagen geleden dat Vladimir Poetin voor de derde keer werd geïnaugureerd als president van de Russische Federatie. Al twaalf jaar aan de macht, waarin hij zorgde voor stabiliteit en waarin de economie bleef groeien. Maar er is, vooral in het Westen, honger naar meer. Tijd voor een tussenbalans. Het ziet er niet veelbelovend uit.





Een bliksemstart maakt Poetin deze zomer met de toetreding tot de Wereldhandelsorganisatie (WHO). Na 18 jaar onderhandelen ondertekende de Russische president op 18 juli het verdrag, waarmee het eindelijk, als laatste grote economie, toetrad tot deze club. Om toe te treden was Rusland gedwongen wetten aan te passen en im -en export tarieven concurrerender te maken.

Belangrijker wellicht is het feit dat toetreding ook betekent dat Rusland transparantere wet -en regelgeving moet handhaven en daarmee dus aantrekkelijker zou moeten worden voor buitenlandse investeerders. Ook het moderniseren en diversificeren van de op olie -en gasinkomsten gebaseerde economie zou hiermee gebaat zijn. Goed nieuws dus.

Controle

De Russische president staat bekend om zijn daadkracht, de dag na zijn aantreden ondertekende hij maar liefst 11 richtlijnen die direct het gevolg waren van zijn verkiezingsbeloftes. Het is echter de vraag of dit allemaal - verhoging salarissen overheidsdienaren, verhoging pensioenen, modernisering en uitbreiding van het leger, aanleg van wegen - daadwerkelijk mogelijk zal zijn. Experts zijn er niet over uit of Rusland wel genoeg geld binnen het budget heeft voor deze uitgaven. Poetin beloofde echter begin juli nog dat maar liefst 6 miljoen overheidsdienaren, waaronder ook die binnen de politie en het leger, hun lonen nog dit jaar flink zullen zien stijgen.

Ook het snelle optreden van Poetin na de overstromingen in de Krasnodar-regio deze zomer liet weer eens zien dat hij de man in controle is. Overheidsdienaren die hadden zitten slapen werden ontslagen, geld werd beloofd aan de slachtoffers en zelf bezocht de Russische president tot drie keer toe het rampgebied, wat hem de nodige positieve media-aandacht gaf.

Helaas voor de sterke man in het Kremlin zal bovenstaande niet zwaar meewegen in het rapportcijfer dat het Westen hem zou geven over de eerste 100 dagen. De zaak Pussy Riot, de aangescherpte wetgeving met betrekking tot ngo’s en de verzwaarde straffen die zijn komen te staan op demonstraties en samenscholingen resoneren nu eenmaal langer door.

Teleurstelling

In het Westen krijgen we maar weinig mee van de interne hervormingen die in Rusland plaatsvinden. Des te meer aandacht wordt er gegeven aan de inperking van persoonlijke vrijheden. De periode rond de jaarwisseling werd gekenmerkt door grote en veelvuldige demonstraties tegen de zittende macht. Tijdens Poetins inauguratie was alles hermetisch afgesloten, zodat de oppositie geen roet in het eten kon gooien. 

Deze demonstraties - met witte lintjes als symbool die Poetin voor condooms aanzag - hadden als gevolg dat er inmiddels wetten zijn aangenomen die de straffen voor ongesanctioneerde samenkomsten drastisch hebben verhoogd. Oppositieleiders werden gearresteerd en na een paar dagen weer vrijgelaten, altijd gevolgd door een horde aanhangers die alles via twitter de wereld instuurden.

Een groep jonge meisjes die in Moskou een openluchttheater zagen, zijn nu symbool geworden van de oppositie en voor het Westen het symbool tegen het Poetin-regime. Pussy Riot, inmiddels wel bekend, trad op in de Moskouse metro, op het Rode Plein, maar vestigde de internationale aandacht op zich na een optreden in de Christus Verlosserkathedraal in de Russische hoofdstad. Een youtube filmpje deed de rest.

Heiligschennis. Zo zei de patriarch en met hem veel orthodox gelovigen. In hoeverre de arrestatie, het lange voorarrest en de geëiste straf van 3 jaar te maken hebben met het lied wat de dames lieten horen, blijft uiteindelijk giswerk. “Heilige Maria, verlos ons van Poetin,” zongen de twintigers op het altaar. Zal Poetin geschrokken of teleurgesteld zijn van de resonans in de internationale samenleving, waar Madonna, Sting, Yoko Ono en vele andere grote artiesten het opnemen voor Pussy Riot? Hij gaf in ieder geval plotseling tijdens een vraaggesprek met journalisten in Londen aan de dames niet te streng te straffen. Was dat de oorzaak dat de eis van 3 jaar al niet meer in de buurt kwam van de maximum te stellen straf van 7 jaar?

De uitslag van deze rechtszaak, waarin de jonge dames, sommige moeder, gesteund worden door een scala aan internationale beroemdheden, is aanstaande vrijdag. Het kan een indicatie zijn van waar het naar toe gaat met het Rusland van de oppositie. Het kan zelfs leiden tot nieuwe protesten.

 

Judo-diplomatie

Een warm welkom was Poetin tijdens de Olympische Spelen niet gegund. In wat ook wel Londengrad wordt genoemd, vanwege de vele Russen die er wonen, zag de Russische president zijn land een gouden medaille winnen met judo, zijn favoriete sport. Samen met de Britse premier David Cameron sprak hij ook nog even over Syrië - al decennia lang een belangrijk handelspartner van Rusland in het Midden Oosten. Waar het Westen graag meer inspanning ziet van Rusland en China, hield Poetin zijn poot stijf. Ze kwamen er niet uit. Rusland blokkeerde al tweemaal een VN-resolutie tot hardere sancties tegen het Assad-regime.


Uit onderzoek bleek dat de Russische bevolking het conflict in Syrië vooral ziet als een poging van Westerse mogendheden tot het uitoefenen van meer invloed in de regio. Rusland heeft in Syrië haar laatste buitenlandse marinehaven en Syrië is dankbaar afnemer van oorlogstuig van ‘s werelds tweede wapenexporteur.

Diepe angst

Wantrouwen. Dat zou de Russische president aanzetten tot de politiek zoals hij die nu bedrijft. Hij is, net als vele Russen met hem, ervan overtuigd dat Amerika, China en Europa er alles aan doen om zijn gezag te ondermijnen, niet alleen in Syrië dus. Slachtoffer zijn de ngo’s, die onder een nieuwe wet zich moeten laten registreren als “buitenlands agent”, een term die in de Koude Oorlog gelijk stond aan spion. Alleen ngo’s die geen geld uit het buitenland ontvangen vallen hierbuiten. Organisaties die de verkiezingen monitoren, de misstanden tijdens de twee Tsjetsjeense oorlogen aan de kaak stellen, lopen grote kans op extra controle en nog minder bewegingsvrijheid.

Ook websites kunnen sinds kort op zwart gezet worden door de overheid. De officiële en legitieme reden is om sites die oproepen tot terrorisme of in verband gebracht kunnen worden met kinderporno uit de lucht te halen. De oppositie ziet haar eigen websites echter al onder druk komen te staan.

Natuurlijk heeft Poetin gelijk. Buitenlandse overheden en organisaties proberen met geld in Rusland bepaalde zaken op de kaart te zetten, al dan niet openbaar. En als Rusland het in diezelfde mate en in het openbaar zou doen in Amerika, dan zou Mitt Romney daar, met zijn Koude Oorlog-retoriek, dit jaar zonder moeite de verkiezingen winnen.
 

Mitt Romney: Poetin is bedreiging voor de wereldvrede

De eerste honderd dagen van Poetins derde termijn als president zullen niet hem niet aan een positief rapport helpen. Toch blijft hij door een meerderheid van het Russische volk gesteund worden. Een gezamenlijke vijand, zo leert de geschiedenis, helpt eenheid te kweken en behouden. Het is een oud kunstje, een die Poetin maar al te goed kent. Bovendien gaat het de meeste Russen onder 12 jaar Poetin steeds beter. Maar het wantrouwen dat blijft bestaan is iets wat Poetin en Rusland in de weg gaat zitten en wat hij vooral zelf en bij zichzelf zal moeten wegnemen.

Vladimir Poetin mist nu al meer dan een decennium de kans om van Rusland een open, transparante samenleving te maken. De corruptie woekert als nooit tevoren. Een oplossing daarvoor heeft niemand. Poetin zal blijven volhouden dat Rusland in een overgangsperiode zit. Dat klopt. Rusland is sterker geworden, stabieler ook, met een economie die groeit. Ook dat klopt. Maar olieprijzen dalen, de crisis eist haar tol ook in Rusland en het lijkt erop dat er voor het eerst sinds lange tijd een oppositie is waar rekening mee gehouden moeten worden.

Wij zien maar weinig echte vooruitgang. Niet alleen Poetin lijkt bang, ook het Westen vreest stagnatie en een nog autoritairder bewind. Dit waren slechts de eerste 100 dagen. Hij heeft nog 6, of nee, 12 jaar de tijd. Kom op Vladimir!